Zijn transparante aligners echt beter voor het tandvlees van tieners?
Het gebruik van aligners om tanden recht te zetten is zeer populair geworden onder jongvolwassenen en tieners. Veel jongeren geven de voorkeur aan aligners vanwege de esthetiek, het comfort en de mogelijkheid om ze uit te nemen. Daarnaast lijken ze een veiliger alternatief dan vaste beugels als het gaat om mondhygiëne, cariës en tandvleesgezondheid.
Vaste orthodontische apparatuur, zoals slotjesbeugels, staat erom bekend dat deze tandplakophoping bevordert, gingivitis veroorzaakt en het risico op beginnende cariës verhoogt, vooral bij jongere patiënten. Bij jongvolwassenen met een vaste beugel varieert de prevalentie van gingivitis van 35 tot 50%, aanzienlijk hoger dan bij volwassenen (20 tot 25%). Gezien deze nadelen gaan veel behandelaars en ouders ervan uit dat transparante aligners de oplossing zijn. Maar is dat werkelijk zo?
Een recente prospectieve observationele studie van Zhang et al. stelt deze aanname ter discussie en benadrukt een belangrijke klinische boodschap: jongvolwassenen die aligners dragen lopen nog steeds een aanzienlijk risico op het ontwikkelen van gingivitis, zelfs meer dan volwassenen.
Wat onderzocht de studie?
De studie onderzocht de incidentie van gingivitis en veranderingen in de tandvleesgezondheid tijdens een behandeling met transparante aligners. Daarbij werden jongeren en volwassenen gedurende zes maanden met elkaar vergeleken.
In totaal namen 120 patiënten deel:
-
- 66 jongvolwassenen (gemiddelde leeftijd ± 14,2 jaar)
- 54 volwassenen (gemiddelde leeftijd ± 25,7 jaar)
Elke leeftijdsgroep werd onderverdeeld in:
-
- Een studiegroep die gepersonaliseerde mondhygiëne-instructies kreeg
- Een controlegroep die reguliere parodontale zorg ontving
Alle deelnemers startten de behandeling met gezond tandvlees (GI = 0) na professionele parodontale therapie. De gingivale gezondheid werd regelmatig beoordeeld met de Gingival Index (GI), en na zes maanden werd gekeken hoeveel patiënten gingivitis ontwikkelden.
Belangrijk is dat tijdens de controles plaque zichtbaar werd gemaakt met behulp van plaque-indicatoren zodat zowel de behandelaar als de patiënt kon zien waar de plaquecontrole verbeterd kon worden.
Belangrijkste bevindingen
Het onderzoek leverde verschillende klinisch relevante bevindingen op. Hieronder een selectie:
Jongvolwassenen zijn erg gevoelig voor het ontwikkelen van gingivitis tijdens een alignerbehandeling
Een aanzienlijk deel van de adolescenten ontwikkelde gingivitis tijdens de behandeling. In deze studie kreeg 39% van de adolescenten gingivitis.
Gingivale ontsteking nam al vroeg in de behandeling toe
Bij jongvolwassenen stegen de GI-scores snel, al zichtbaar na 1,5 maand. Dit suggereert dat tandvleesproblemen zich vroeg en vaak ongemerkt kunnen ontwikkelen wanneer ze niet actief worden gemonitord.
Volwassenen vertoonden stabielere resultaten
Bij volwassenen waren veranderingen in de gingivale gezondheid beperkter en minder afhankelijk van mondhygiëne instructies of reguliere zorg. Mogelijk komt dit door betere therapietrouw en mondhygiënegewoonten.
Alleen educatie was niet voldoende
Opvallend was dat jongvolwassenen die mondhygiëne instructies kregen een grotere toename in GI-scores vertoonden dan degenen die uitsluitend reguliere parodontale zorg ontvingen. Dit benadrukt dat kennis niet automatisch leidt tot gedragsverandering bij tieners.
Aligners zijn niet risicoloos
Attachments, het dragen van aligners gedurende meer dan 22 uur per dag en veranderingen in het orale milieu kunnen nog steeds plaque-retentie en gingivale ontsteking bevorderen, vooral bij jongvolwassenen met onvoldoende mondhygiëne.
Klinische relevantie
Deze studie geeft een duidelijke boodschap aan mondzorgprofessionals: transparante aligners mogen bij jongvolwassenen niet worden beschouwd als een "gingivitis-veilige" behandelingsoptie.
Tieners verschillen fundamenteel van volwassenen op het gebied van:
-
- Hormonale veranderingen (puberteitsgerelateerde gevoeligheid van het tandvlees)
- Manuele vaardigheden
- Motivatie en therapietrouw
- Eet- en snackgewoonten
Ondanks dat aligners uitneembaar zijn, hebben jongvolwassenen de neiging om:
-
- Minder vaak te poetsen
- Minder effectief rond attachments te reinigen
- Aligners terug te plaatsen zonder voldoende plaqueverwijdering
- Hun eigen mondhygiëne te overschatten
Het belang van plaquevisualisatie en regelmatige controles
Het gebruik van plaque-indicatoren bleek bijzonder waardevol. Het zichtbaar maken van tandplak maakt tekortkomingen in de mondhygiëne concreet voor jongvolwassenen en ondersteunt gerichte, persoonlijke instructies.
Daarnaast spelen regelmatige parodontale controles een belangrijke rol. Professionele plaqueverwijdering en herhaalde begeleiding lijken effectiever te zijn in het verminderen van gingivale ontsteking dan alleen mondelinge instructies.
Voor behandelaars betekent dit een verschuiving in denken: van "aligners zijn makkelijker schoon te houden" naar "aligners vereisen nog steeds gestructureerde parodontale begeleiding, vooral bij jongvolwassenen."
