Ontwikkel je vaardigheden om het vertrouwen van je patiënten op te bouwen
Effectieve communicatie en vertrouwen zijn essentieel voor succesvolle relaties en positieve behandelresultaten in de tandheelkunde. Wanneer mondzorgprofessionals duidelijk communiceren, actief luisteren en empathie tonen, voelen patiënten zich eerder begrepen, gerespecteerd en betrokken bij hun zorg. Maar hoe beslissen patiënten of ze een tandarts wel of niet vertrouwen? Laten we dat ontdekken aan de hand van een recente studie naar patiëntvertrouwen in tandartsen.
Achtergrond
Vertrouwen is een cruciaal onderdeel van de relatie tussen tandarts en patiënt. Het bevordert betere communicatie, zorg en resultaten. Meer vertrouwen leidt tot minder klachten, een betere kwaliteit van leven en grotere tevredenheid. Wantrouwen daarentegen kan leiden tot zorgmijding, slechtere gezondheid en stress bij tandartsen. Vooral patiënten met een laag inkomen, die al meer mondgezondheidsproblemen en barrières ervaren, worden extra geraakt door een gebrek aan vertrouwen. Dit benadrukt hoe belangrijk het is om vertrouwen op te bouwen, zeker bij kwetsbare groepen.
Vertrouwen in de relatie tussen tandarts en patiënt is helaas nog niet uitgebreid onderzocht. Om beter te begrijpen hoe vertrouwen werkt in de tandheelkunde, maakte de studie gebruik van kwalitatieve methoden om te verkennen hoe tandartsen vertrouwen opbouwen en welke invloed dit heeft op de ervaringen van patiënten. Uit bestaande literatuur blijkt dat competentie, gedrag en emotionele aspecten een rol spelen bij vertrouwen, maar het is onduidelijk welke factoren voor patiënten het belangrijkst zijn en hoe deze hun keuzes voor tandheelkundige zorg beïnvloeden. Zonder inzicht in hoe we vertrouwen kunnen opbouwen, blijven zowel mondzorgprofessionals als patiënten uitdagingen ervaren die voortkomen uit wantrouwen.
Onderzoeksopzet en deelnemers
In deze studie, Trust and Distrust in Dental Professionals: Patient Perceptions and Experiences, werd vertrouwen in tandartsen onderzocht vanuit het perspectief van patiënten met sociaaleconomische barrières. Alle deelnemers waren 18 jaar of ouder en hadden eerdere ervaring met tandheelkundige zorg. Ze werden geworven via het One Smile-programma* van de Universiteit van Toronto.
In totaal namen 25 personen deel (18 vrouwen, 7 mannen) met een gemiddelde leeftijd van 38 jaar. Zij werden geïnterviewd vóór of na hun afspraak bij een tandarts. De semi-gestructureerde interviews begonnen met het bespreken van hun tandheelkundige ervaringen. Vervolgens werd hen gevraagd om vertrouwen te definiëren, in te schatten hoe lang het duurt om vertrouwen in een tandarts op te bouwen, en te beschrijven welke invloed dit heeft op de relatie tussen tandarts en patiënt.
De vragen richtten zich op eigenschappen/kwaliteiten van tandartsen die vertrouwen beïnvloeden, op opvattingen over het opbouwen van vertrouwen en op hoe vertrouwen beslissingen om tandheelkundige zorg te zoeken beïnvloedt. De interviews duurden tussen de 20 en 79 minuten.
Resultaten
Er werd gebruikgemaakt van thematische analyses om concepten uit de verzamelde data te ontwikkelen, wat betekent dat er gezocht werd naar patronen in wat de deelnemers hadden gezegd. Alle interviews werden opgenomen, uitgeschreven en vervolgens opgedeeld in kleinere onderdelen die belangrijke ideeën bevatten. Vergelijkbare ideeën werden gegroepeerd tot bredere thema’s. In de literatuur wordt dit vaak omschreven als coderen.
Een belangrijke bevinding was dat vertrouwen een belangrijke en dynamische rol speelt in de relatie tussen tandarts en patiënt. Patiënten beoordelen en herzien voortdurend hun vertrouwen in de tandarts bij het nemen van beslissingen over het starten en voortzetten van een behandeling. Dit werd uitgelegd aan de hand van vier hoofdthema’s. De bevindingen werden geïllustreerd met directe citaten van geïnterviewde personen.
Thema 1: De perceptie van patiënten over de technische vaardigheden en professionele reputatie van tandartsen bleek belangrijk voor het opbouwen van vertrouwen.
48% van de deelnemers gaf aan dat hun beslissing om een tandarts te vertrouwen gebaseerd was op hun perceptie van de competentie van de tandarts, inclusief technische vaardigheden en professionele reputatie. Niet verrassend bleken online reviews belangrijk – net als in zoveel andere gebieden tegenwoordig.
Ondersteunend citaat: “The less pain I experience, then I trust more.”
Plat vertaald: “Hoe minder pijn ik ervaar, hoe meer ik vertrouw.”
Thema 2: De perceptie van patiënten over de communicatieve vaardigheden en empathie van tandartsen bleek belangrijk voor het opbouwen van vertrouwen
52% van de deelnemers gaf aan dat hun beslissing om een tandarts te vertrouwen gebaseerd was op communicatievaardigheden en empathie. Wanneer patiënten behandelingsopties kregen en mochten meebeslissen, leidde dit tot meer vertrouwen.
Ondersteunend citaat (vertrouwen): “If they explain the process to me before starting, I trust them. I have to understand everything.”
Plat vertaald: “Als ze het proces uitleggen voordat ze beginnen, vertrouw ik ze. Ik moet alles begrijpen.”
Ondersteunend citaat (wantrouwen): “My trust was broken because I was told one thing [by the hygienist] and then the dentist told me something different after.”
Plat vertaald: “Mijn vertrouwen werd geschonden omdat mij één ding werd verteld [door de mondhygiënist] en daarna zei de tandarts iets anders.”
Thema 3: Patiënten hadden uiteenlopende opvattingen over hoe zij vertrouwen koppelden aan kosten en hun eerdere tandheelkundige ervaringen.
Sommige deelnemers gaven aan dat negatieve ervaringen hen minder bereid maakten om een nieuwe tandarts te vertrouwen. Positieve ervaringen maakten het juist makkelijker om vertrouwen op te bouwen. Kortom: meningen over kosten en eerdere ervaringen liepen sterk uiteen.
Thema 4: Vertrouwen beïnvloedde de beslissingen van patiënten om door te gaan met tandheelkundige behandeling.
Voordat een patiënt een kliniek binnenkomt, kan vertrouwen worden opgebouwd door een sterke professionele reputatie. Tijdens de behandeling blijven thema’s 1 en 2 belangrijk en worden ze opnieuw beoordeeld. Patiënten die hun tandarts blijven vertrouwen, voltooien vaker behandelingen en komen terug voor controles. Wantrouwen leidt vaak tot zorgmijding of het kiezen van een andere tandarts.
Slotopmerkingen
Vertrouwen heeft natuurlijk veel aspecten en is persoonlijk, maar sommige thema’s komen bij veel mensen terug. Deze studie vond nieuwe dimensies van vertrouwen, zoals de perceptie van empathie en reputatie van de tandarts, naast bekende factoren zoals competentie, emotionele en gedragsaspecten. Communicatie is iets waar we ons hele leven aan moeten werken, maar door te oefenen en beter te worden, kunnen mondzorgprofessionals vertrouwen opbouwen en patiënten helpen naar een betere mondgezondheid.
